આરોગ્ય.કૉમ - ગુજરાતી

Friday, Nov 15th

Last update:04:36:36 AM GMT

આડ અસર થવાની ચકાસણી

Print PDF
આડ અસર થવાની ચકાસણીના પ્રકારો

પરિચય
આડ અસરની ચકાસણી કોઇ વિશિષ્ટ પ્રકારનો મહત્વનો ભાગ છે, જે એક વ્યક્તિમાં આડ અસર ઉપર થતી પ્રતિક્રિયાના કારણોને નિર્ધારીત કરે છે. તેઓ એ પણ નક્કી કરે છે કે આ એક સમુદાયના લક્ષણો એક સાચી આડ અસરની પ્રતિક્રિયા છે, (જેમાં antibodies and nstamineછુટા કરે છે). કેટલાક ખોરાકના અનુદારમાં જેમાં એક ખોરાક્ને પચાવવાની શક્તિ નથી કારણકે તેમાં યોગ્ય પ્રકારનો પાચન રસ, નક્લી આડ અસરની ખામી છે. કેટલીક દવાઓ જેવી કે Aspirinના આડ અસર થવાના ચિન્હોનુ કારણ બતાવે છે, પણ antibodiesની વ્યુહરચના સિવાય અથવા instamineને છોડ્યા પછી.
ચામડીને ભોકીને કરાતી ચકાસણી
ચામડીને ભોકીને કરાતી ચકાસણી ખાસ કરીને ઓછી મહત્વપુર્ણ આડ અસરના ઇતિહાસમાં આડ અસરની પરિસ્થિતીઓનુ નિદાન કરે છે, પણ એ ઘણીવાર ઉપયોગી પુષ્ટીકર્તા આડ અસરનો પુરાવો શંકાશીલ allergensને આપે છે. તેઓ સાદાઇથી તેને લઈ જવા અને ખુલાસો કરવા, પણ સંપુર્ણ રીતે આડ અસરને તેના સંબંધને લગતો પુરાવો નથી આપતો, દા.ત. એક દર્દી જેને દમનો રોગ છે, તે કદાચ સકારાત્મક ચામડીને ભોકવાની પ્રતિક્રિયા allergens ને બતાવશે અને તે bronchospasmને નથી કરતુ, અને સીધા allergens ની ચકાસણી જે ચામડીને ભોકવાના પરિણામો આપે છે.
ખોતરવાની ચકાસણી
આડ અસરની ચકાસણી એક સૌથી સાધારણ પધ્ધતીઓમાં છે અને તે એક નાનકડા પ્રમાણમાં શંકાશીલ આડ અસરને થતો વિશિષ્ટ પ્રકારના પદાર્થને ( allergens) ચામડી ઉપર (સાધારણપણે આંગળીના ટેરવા સુધીનો હાથ, ઉપરનો હાથ અથવા શરીરનો પાછળનો ભાગ) અને પછી ચામડીને ખોતરીને અથવા ભોકીને કે જેનાથી ચામડીની સપાટી ઉપર ( allergens) તે ઓળખાય છે. સાધારણપણે તેના ઉપર ચડતા સોજા માટે અને લાલાશ માટે ચામડીને નજીકથી તેની પ્રતિક્રિયા માટે તપાસાય છે. સામાન્યત: તેના પરિણામો ૨૦ મિનિટમાં મેળવી શકાય છે અને શંકાશીલ (allergens)ની ચકાસણી પણ તે જ સમયે થઈ શકે છે.

શ્વાસોશ્વાસના રસ્તાઓના લક્ષણો જે ફુલની રજ, ઘરમાં ધુળમાં થતા જંતુઓ, મળમુત્ર અથવા પ્રાણીઓની ચામડીની પોપડીને ઉશ્કેરે છે તે ૭૫% ઉશ્કેરાટ ભરતી ચકાસણી અને ચામડીની ચકાસણી વચ્ચે સમજણ થાય છે. ચામડીની ચકાસણી અને તેની વ્યવસ્થા વચ્ચે સુમેળ ગળી ગયેલા allergens જે બહુ ઓછા છે. ચામડીની ભોકીને કરેલી ચકાસણી ફક્ત એક મર્યાદિત છે. ખોરાકની આડ અસરના રોગનુ નિદાન કરવા માટે મદદ કરે છે. ખોતરવાની ચકાસણી અશુધ્ધ અને બેકાર છે. Intracutaneous ની ચકાસણી જેમાં ચામડીમાં વધારે ઉંડુ allergens injection આપીને તેઓ પ્રજનન કરે છે અને ક્યારેક થતી ભુમિકા ભજવે છે પણ તે સાધારણપણે ઓછા નિશ્ચિત અને ઓછા પ્રમાણિત છે અને ભોકવાની ચકાસણી કરતા વધારે પડતા જોખમી છે.
સાંધાવાની ચકાસણી
પેચની ચકાસણી મુખ્ય કરીને પ્રેરક allergens ને ઓળખવા, જેમાં શંકાસ્પદ આડ અસર લાગતા dermatitis છે. તે દર્દીઓનો તીવ્ર ચામડીનો રોગ છે, જેની ઉપર તે ન વાપરવા જોઇએ કારણકે તેના પરિણામો ગેરવલ્લે લઈ જાય છે. allergens વ્યવસ્થિતપણે યોગ્ય રીતે એકાગ્ર કરે છે અને છીછરુ એલ્યુમિનિયમનુ પાત્ર જે લગભગ 1 cm2 finnના ઓરડામાં મુકે છે. પાત્રને દર્દીની પીઠ ઉપર પટ્ટીઓથી બંધાય છે અને hypo allergicતે જગ્યા ઉપર મુકવા ચામડીને યોગ્ય રીતે નિશાન કરાય છે અને દર્દીનો તે વિસ્તાર કોરો રાખવાનુ કહેવાય છે. ૪૮ કલાક પછી પાટા કાઢી નખાય છે અને એક સકારાત્મક પ્રતિક્રિયા માટે ચામડી તપાસવામાં આવે છે જેના લક્ષણો ખંજોર અને erythematousછે, જે બધીય જોરદાર સકારાત્મક પ્રતિક્રિયામાં ચોક્કસ ક્ષેત્રને સકારાત્મક પ્રક્રિયા આપે છે. આ પ્રતિક્રિયા એક મધ્યસ્થ કોષનુ પ્રતિનિધિત્વ કરે છે, જે અતિસંવેદિતા (Type-IV)ને મોડુ કરીને જવાબ આપે છે. દાહક વસ્તુ આના જેવી પ્રતિક્રિયા આપે છે, પણ તે પ્રતિક્રિયા સામાન્યપણે દુ:ખદ હોય છે. ખંજોરવુ અને epidermal શરીરના કોઇ હાડકાનો ક્ષય શરૂ થાય છે. પેચની ચકાસણી નૈદાનિક અને સરળ હોય છે, પણ તેના પરિણામો તેની વ્યાખ્યા કરવા માટે સરળ નથી. એકાગ્રતા અને તેનુ પ્રદર્શન allergen માટે કટોકટીનુ છે અને આડ અસરની પ્રતિક્રિયા અને એક દાહક પ્રતિક્રિયાનો વચ્ચેનો ભેદ સ્પષ્ટ નથી.

પ્રમાણભુત સંપર્ક allergenની બેટરીઓ વિશ્વના જુદાજુદા ક્ષેત્રમાં વિકસિત કરવામાં આવી છે, જે સર્વસાધારણ allergen ત્વચાના સોજાને લીધે થાય છે. આમાં ધાતુના આયન, રબરની યંત્રરચના અને antioxidants, સ્થાનિક દવાઓ અને બીજા સુગ્રહી પદાર્થોનો સમાવેશ છે. આ બેટરીઓની કરેલી રચના જુદીજુદી જગ્યાઓ ઉપર સમય સમય પ્રમાણે બદલાય છે.
Serum Immunoglobulins
Serum Immunoglobulins ની સપાટી કદાચ માપી શકાય છે. આ immunodeficiencyની તપાસ કરાવાનો એક આવશ્યક ભાગ છે. atopic વ્યક્તીગત લોકોમાં IgE ની સપાટી ઘણીવાર ઉંચે જાય છે અને IgAની સપાટી અવારનવાર નીચે જાય છે, પણ પ્રકાર ૧ ની પ્રતિકુળ પ્રતિક્રિયા કદાચ સામાન્ય serum IgE ની સપાટી ઉપર થઈ શકે. સુસંગત અતિશય ફુલેલુ ઉન્નતક્રુત IgE ની સપાટી ઘણીવાર પેટની ગુદા સુધી પરોપજીવી પ્રાણીનો ઉપદ્રવનો સંબંધ થાય છે અને તેને atopy ની સાથે ન જોડી દેવો જોઇએ, કાળજીપુર્વક તપાસ કર્યા શિવાય.
અસ્તની ચકાસણી
આ પ્રયોગશાળામાં થતી લોહી ઉપર થતી ચકાસણી છે. (જુઓ venipuncture (નજીવુ કાણુ) તે લોહીમાં રહેલ નિશ્ચિત માત્રા IgE antibodies છે. (જે ત્યાં હાજર છે, જે એક સાચી પ્રતિક્રિયાની આડ અસર છે.) આ ચકાસણી મોંધી છે અને તાબડતોબ જાણકારી નથી પહોચાડતી અને તેના પરિણામો ચામડીને ભોકતા સરખાવી શકાય છે. બીજી ચકાસણીમાં immunoglobulin ના માપોનો સમાવેશ છે.(જુઓ globulin electrophoresis) અને લોહીના કોષોનો ફરક અને/અથવા પુર્ણ eosinophilની ગણના આડ અસરની ઉપસ્થિતી બતાવે છે.
ખોરાકના આડ અસરની ચકાસણી
ખોરાકની આડ અસર સામાન્ય રીતે જુદાજુદા ખોરાકની ચકાસણી (દુર) કરે છે અને તે રોજીદા આહારમાંથી કેટલાક અઠવાડીયા સુધી શંકાશીલ ખોરાકને દુર રાખે છે અને પછી ધીમે ધીમે તેને ફરીથી એક વસ્તુ એક સમય રજુ કરે છે, જ્યારે તે માણસને તેને લીધે થતી આડ અસરના ચિન્હોનુ ધ્યાન રાખે છે. કારણકે ખોરાકને લીધે થતી આડ અસર જે માણસ ધારે છે તે કદાચ તેને લીધે હશે અને એટલે તે આંધળી ચકાસણી કરવાની સલાહ આપે છે. આ ચકાસણીમાં શંકાશીલ ખોરાક અને placebos (સુસ્ત વિશિષ્ટ પ્રકારનો પદાર્થ) છુપાવેલ રૂપમાં અપાય છે. જે માણસ ઉપર ચકાસણી કરવામાં આવે છે તે અને સ્વાસ્થયની દેખભાળ રાખવાવાળો બંને આ વિશિષ્ટ પદાર્થ જેની ચકાસણી કરવામાં આવે છે તેને ઓળખતા નથી અને આ બેઠકમાં જે એક placebos અથવા ખોરાકનો વિશિષ્ટ પ્રકારનો પદાર્થ છે (જેની ત્રીજા પક્ષને ખબર છે, આ વિશિષ્ટ પ્રકારના પદાર્થને અને કોઇ પ્રકારના સંકેત સાથે ઓળખે છે.) આ ચકાસણી કરવામાં જુદીજુદી બેઠકોની જરૂર છે અને તે વિશિષ્ટ પ્રકારનો પદાર્થ એક કરતા વધારે નિરિક્ષણમાં હોય છે.
બીજી ચકાસણીઓ
પડકાર કરતી ચકાસણીઓ કદાચ ચામડીને છોડીને બીજા અંગો ઉપર કરાય છે. એટલે શંકાસ્પદ allergen કદાચ શ્વાસનળીમાં અથવા નાકમાં શ્વાસ લેતા પડકાર કરતી ચકાસણી છે અને તેની અસર અને ફેફસાને લગતી અથવા નાકને લગતી હવાના રસ્તાને પ્રતિકારક છે. આડ અસર અને દાહક વસ્તુની પ્રતિક્રિયાનો ફરક ઓળખવા માટે અઘરૂ છે. જ્યારે આ પધ્ધતીઓ વપરાય છે, પણ તે કોઇક વાર તેનુ નિદાન કરવા અને તેની પ્રતિક્રિયાની આકારણીની ઉપચાર પધ્ધતી કરવા માટે મદદરૂપ છે, તેવી જ રીતે મૌખિક પડકાર ખાસ કરીને વિશિષ્ટ પ્રકારનો ખોરાક કદાચ તે ખોરાકને લીધે થતી આડ અસર થતો રોગ નક્કી કરવામાં મદદ કરે છે, સાધારણપણે ખોરાક માટે એક સમયની પાછળ રહેવુ જોઇએ જેમાં allergenનો સમાવેશ નથી. શરીરની ઇન્દ્રિયોને લગતી કામગીરીની બીજી ચકાસણી તેના નૈદાનિક લક્ષણોને પ્રસ્તુત કરીને કદાચ બોલાવશે. શરીરની ઇન્દ્રિયોના જૈવનો અંત કદાચ મદદ કરશે. દા.ત. ઘણા ચામડીના વિકારોમાં અને gluten–sensitive enteropathy અને બીજી કોઇક auto–immune ના વિકારોમાં.

biopsy ના નમુનાઓનુ કદાચ histologically થી પરિક્ષણ થશે અને immunofluoresence ની પ્રક્રીયાથી. અપ્રત્યક્ષ immunofluoresence, a fluorescein–labeled લગાડેલ રાસાયણિક પ્રતિક્રીયા પેદા કરાવનાર પદાર્થ નિશ્ચિત માણસ માટે Immunoglobulins વપરાય છે, તેની કોશમંડળની સાક્ષી આપીને જણાવવા જે સામાન્યપણે ચામડી પર હોય છે. એ પ્રત્યક્ષ immunofluoresence તેના auto antibodies બતાવવા વપરાય છે. અહિયા cryostat ના કોષોના ભાગોને સંબધિત antigens દરદીના serum સાથે અનુકુળ પરિસ્થિતીમાં જીવાણુ પેદા કરાય છે. એક fluorescein labeled reagent પછી ચોટાડાય છે, જે Immunoglobulins લાગેલ જગ્યાઓ બતાવે છે, જે તેની મર્યાદા કોશમંડળના ભાગ સુધી છે.

Link to Aaraogya

મંતવ્ય

આ આપની સાઈટ છે, માટે આપણે સાથે મળીને તેમાં સુધારણા કરીયે. આપણા તરફથી પ્રતિક્રિયા અથવા મંતવ્ય આવકાર્ય છે. આપણે મળીને ઉત્તમ રાખીયે.

મંતવ્ય આવકાર્ય

Follow us