આરોગ્ય.કૉમ - ગુજરાતી

Monday, Apr 22nd

Last update:04:36:36 AM GMT

અવગણના નહી કરો - વરિષ્ઠોમાં તાપમાનની તકલીફો

Print PDF
Article Index
અવગણના નહી કરો
વરિષ્ઠોમાં તાપમાનની તકલીફો
પેશાબને રોકવાની અસમર્થતાના કારણો
All Pages

વરિષ્ઠોમાં તાપમાનની તકલીફો
જેમ લોકો વયોવૃદ્ધ થતા જાય છે, તેમ થંડી અને ગરમ રૂતુ અને શરીરનુ તાપમાન વધારે પડતુ સહન કરવુ તે ચુનૌતીપુર્ણ બની જાય છે. દવાનો ઉપચાર કરવો, જુની બિમારીઓ અને ખરાબ આદતો, ગરમીનો વિકાર (અતિ અનુક્રિયા) અને ઠંડીનો વિકાર (અતિ અનુક્રિયા)નુ વધતુ જતુ જોખમ માટે યોગદાન આપે છે. શારિરીક પરિવર્તનના ઉપરાંત, આજીવન ટેવો અને નાણાની જોગવાઈ સમસ્યાઓમાં વધારો કરે છે. દા.ત. ઘણા વરિષ્ઠોને બારી ઉઘાડી રાખવાથી સુરક્ષિત નથી લાગતુ અને વાતુનુકુલ અથવા ગરમ કરવાનુ સાધાન વાપરવા માટે અચકાઈ જાય છે, કારણકે વિજળીની કિમત વધારે છે. વરિષ્ઠો પણ લાંબા બાઈવાળા,કાળા, સિન્થેટીક કપડા પહેરે છે, જે ગરમીને પકડી રાખે છે અને શ્વાસ નથી લઈ શકતા.

શરીરના તાપમાનનુ વિનિયમન
શરીર મુખ્ય પરસેવાના માધ્યમથી થંડુ થાય છે. જેમ ચામડી ઉપરના ભેજનુ બાષ્પીભવન થાય છે, તેમ શરીર થંડુ થાય છે. અંદરનુ તાપમાન સ્થિર રહે છે, જ્યા સુધી પ્રવાહી અને મીઠુ ફરીથી ભરાઈ જાય છે. પણ જો નિર્જલીકરણ થાય તો શરીર પરસેવાને બંધ કરીને પ્રવાહીની ખોટ ટકાવવા માટે કોશિશ કરે છે. પરસેવો થવા માટે શરીરમાં પાણી હોવુ બહુ જરૂરી છે. પણ વૃદ્ધ લોકો તરસની ભાવના ગુમાવે છે. જ્યા સુધીમાં વૃદ્ધ વ્યક્તિને તરસની ભાવના થાય છે ત્યા સુધીમાં તેના શરીરમાં પાણી સુકાઈ ગયુ હોય છે.

ઘણા વૃદ્ધ લોકોમાં તાપમાનને સંબંધિત વિકારો તાપમાનમાં થતી સંવેદનાના બદલાવને લીધે થાય છે. આ કદાચ ચામડી બદલાવ, ફક્ત એક પાતળો ચરબીનો થર, ચામડીના ઉપરના ભાગમાં અથવા ખરી સંવેદનામાં ગરમી અથવા ઠંડીને લીધે પરિવર્તન થાય છે. ઠંડા તાપમાનમાં, શરીર ટાઢ દ્વારા ગરમ રહેવાનો પ્રયાસ કરે છે. કંઠગ્રંથીની પરિસ્થિતી, ફેલાવાની બીમારી, ગાંડપણનો હુમલો, ગતિશીલતામાં ઘટાડો, દવા અને દારૂ આ બધી વસ્તુઓ વૃદ્ધ માણસને ગરમ રાખવાની ક્ષમતામાં અડચણ લાવે છે.

બીજા કેટલાક ઘટકો શરીરના તાપમાનને નિયંત્રિત કરવા મુશ્કેલ કરી નાખે છે
  • ભેજ ઠંડા કરવાની પ્રક્રિયાની આડે આવે છે, કારણકે પરસેવો જલ્દીથી સુકાતો નથી.
  • પરિસ્થિતીઓ જે લોહીના પરિભ્રમણને બદલાવે છે, જેવી કે ઉંચુ લોહીનુ દબાણ અને પરસેવાની અસમર્થ ગ્રંથીઓ તાપમાનના નિયંત્રણ ઉપર પ્રભાવ કરે છે, જેમ પરિસ્થિતીઓની ખોટ કરે છે.
  • શામક અને શાંત કરવાની દવા કદાચ શરીરને ઠંડુ કરવાની શક્તિને ઓછી કરે છે.
  • મુત્રવર્ધક દવા અથવા પાણીની ગોળીઓ શરીરમાં પાણી સુકાઈ જવાનુ જોખમ વધારે છે.
ગરમી સંબંધિત બિમારીઓ
શરીરનુ ઠંડુ પડી જવુ તે વૈદ્યકીય કટોકટી બનાવે છે.
ગરમીથી થાક
ઉચા તાપમાનની સામે ખુલ્લા થવાથી થતી નબળાઈનો અહેસાસ. લોકો ઠંડા થઈને બેભાન થવાનો, ભેજવાળી ચામડી અને કમજોર નાડીનો અનુભવ કરે છે.
ગરમીથી બેહોશી
સાધારણ પણે તે ગરમીમાં કસરત કર્યા પછી થાય છે. વ્યક્તિને અચાનક ચક્કર આવે છે. તેની ચામડી પીળી, ભેજવાળી અને ઠંડી પડી જાય છે, તેની નાડી નબળી પડીને ઝડપી થઈ જાય છે.
ગરમીને લીધે ગોટલા ચડી જવા
ઘણી મહેનતવાળી પ્રવૃતિ કરીને દર્દનાક સ્નાયુઓનુ સંકોચન, ગરમીને લીધે થાક લાગવાનો સંકેત છે.
ગરમીને લીધે થાક
તે ત્યારે થાય છે, જ્યારે શરીર બહુ ગરમ થઈ જાય છે. તરસ, નબળાઈ, થાક, ઉબકો અને પુષ્કળ પરસેવો આવવો આ બધી ચેતવણી આપે છે. જો ઉપચાર કરવામાં મોડુ થાય તો ગરમીનો થાક જીવલેણ બની જાય છે અને ગરમીનો હુમલો આવવામાં આગળ વધે છે.

ગરમીનો હુમલો
જે ૧૦ થી ૧૫ મિનિટની વચ્ચે થાય છે. શરીરના તાપમાનમાં સંભવિત જીવલેણ વધારાના લક્ષણો ઘણુ કરીને ગૂચવડો, વિચિત્ર વર્તણુકો, એક મજબુત ઝડપથી ચાલતી નાડી, સુકી પરસેવા વીનાની લાલ ચોળ ચામડી, માથાનો દુખાવો અથવા ઉબકાનો સમાવેશ છે. ગરમી સબંધિત બિમારીઓ માટે પ્રાથમિક ઉપચારમાં એક શાંત, છાયાવાળી થંડા પીણા આપતી જગ્યા, જો ગળી શકો તો બર્ફમાં બાંધેલી, જો શક્ય હોય તો અને વૈદ્યકીય સહાયતા માટે બોલાવવુ વગેરેનો સમાવેશ છે.
ગરમીની બિમારીઓની રોકથામ
ઘણી જોવા મળતી નિષ્ક્રીય પ્રક્રિયાઓ આ ગરમીને લીધે થતી કટોકટીને રોકી શકે છે.
પીણાઓ
વરિષ્ઠ લોકોએ પાણી અથવા ફળોનો રસ નિયમિત સમય ઉપર પીવા જોઇએ નહી કે જ્યારે તરસ લાગે ત્યારે. પીણા જેમાં દારૂ અને caffeine હોય તેવાથી દુર રહેવુ જોઇએ, જે મૂત્રવર્ધક (દવા)ની જેમ કામ કરે છે અને જોઇતા પ્રવાહીને ઘટાડે છે. તમારા ડૉકટરે નિર્દેશિત કર્યા વીના મીઠાની ગોળીઓ નહી લ્યો.
વાતાનુકૂલન
જેઓને વાતાનુકૂલનથી થંડી હવાનો સપાટો નથી ગમતો, તેઓએ એક ઓરડામાં તે ભાગને વધારે સાધારણ તાપમાનમાં સેટ કરીને રાખવુ જોઇએ અથવા ઉકળતી ગરમીથી બચવા માટે એક ઓરડાને ઠંડો રાખવો જોઇએ.
બીજા અટકાવનારા ઉપાયો.
  • સફેદ, ટુકી બાયવાળા, ઢીલા, પ્રાકૃતિક રેસાવાળા કપડા પહેરો.
  • બહાર જતી વખતે એક પહોળી કોરવાળી ટોપી તડકાથી બચવા માટે પહેરો.
  • ઠંડા પાણીથી સ્નાન કરો.
  • ગરમ ઓવન અથવા સ્ટોવ કરતા માઇક્રોવેવથી રાંધો.
  • જો તમારી પાસે વાતાનુકૂલનનુ યંત્ર ન હોય તો, સુરજના કિરણોથી બચવા બારીઓમાં પડદા નાખો અને વાતાનુકૂલનના પુસ્તકાલયની મુલાકાત લયો અથવા મોલમાં જાવ.
  • દિવસના સૌથી ગરમ સમયના ગાળામાં બહાર નહી જાવ.
  • તમારી પ્રવૃતિઓ વચ્ચે અંતર રાખો.
  • દિવસમાં બે વાર તમારા મિત્રને અથવા સગાને તમારી ચકાસણી કરવાનુ કહો.
તીવ્ર ઠંડીના જોખમો
નિષ્ક્રિય વરિષ્ઠના શરીરમાં ઓછી ગરમી પેદા કરે છે અને શરીરનુ તાપમાન સરળતાથી ઓછુ કરી શકે છે. અતિ અનુક્રિયાથી મરતા લોકો વિષે વધારે જાહેરાત થાય છે. hypothermic નુ મૃત્યુ હદયની નિષ્ફળતા અથવા અકસ્માત જેવુ દેખાય છે. વરિષ્ઠ લોકો પોતાના ઘરમાં ૬૦ની માત્રા સુધી હોય છે અને તે છતા તેઓ આફતમાં હોય છે.

ઘરમાં બહુવિધ પડવાળા કપડા પહેરો અને વધારે કામળાઓ ઓઢો. અને બહાર જાવ ત્યારે તમે કોકડુ વળી જાવ છો. મોજા પહેરો, એક ટોપી અને બહુવિધ પડવાળા કપડા પહેરો. શરદીના અને હવાવાળા દિવસો દરમ્યાન અંદર રહો. હવા જલ્દીથી થંડુ પાડે છે. શરીરનુ અંદરનુ તાપમાન ઓછુ થવુ તે મારી શકે છે. લક્ષણોમાં સમાવેશ છે ગુંચવડો, ઉંઘના ઝોકા આવવા, ધીમેથી અસ્પષ્ટ ઉચ્ચાર કરીને ભાષણ આપવુ, એક નબળી ધીમી નાડી, મોટા જોખમ સાથે અકડ્ડતા અને ધીમી પ્રતિક્રિયાઓ, ધ્રુજવુ કદાચ હોય શકે અથવા ન હોય શકે. તમારા શરીરનુ તાપમાન ઉષ્ણતામાપક સાધનથી તપાસો. જો તે ૯૬ ડિગ્રી કરતા ઓછુ હોય તો તે વાંચી શકતુ નથી અથવા તમને શંકા હોય તો વૈદ્યકીય મદદ લયો. કોઇને પણ hypothermia હોય તો તેને મદદ કરવા, કટોકટીની સહાય આવે ત્યાં સુધી તેને/તેણીને વધારાના ધાબળાઓથી ઢાંકીને રાખો અથવા તમારા શરીરને ગરમ રાખો. જો તે/તેણી ગળી શકે તો તેને ગરમ પાણી આપો પણ દારૂ નહી, જે લોહીની ઉપરની નસોને ફુલાવે છે અને તેને લીધે શરીરની ગરમી જેની તમારા શરીરને જરૂર છે, તે ભગાવે છે. વ્યક્તિની ચામડી ઘસો નહી.

Raynaud’sની ઘટનાઓ
કેટલાક વરિષ્ઠ લોકો સંધિવા, સ્નાયુઓની, અથવા પરિભ્રમણની પરિસ્થિતી જેવી જે સંધિવા અથવા ઘોરી નસોનુ કઠણ થવુ, Raynaud’sની ઘટનાઓથી પીડિત છે. ધ્રુમપાન અને કેટલીક દવાઓ હદયની સ્થિતીનો ઉપચાર કરવા વપરાય છે અથવા મગજનો વિકાર પણ આ સ્થિતીને નિમિત્ત છે, જે hypothermiaને સબંધિત નથી. જ્યારે ઠંડીની સામે ઉઘાડ થાય ત્યારે હાથની અને પગની લોહીની નાની નસો સંકોચાઈ જાય છે, જેને લીધે લોહીના પ્રવાહમાં બાધા આવે છે. ચામડી સફેદ થઈને ભુરી થાય છે અને પછી પરિભ્રમણમાં પાછી આવતી વખતે લાલ થઈ જાય છે. આ ક્ષેત્ર સંવેદનાશુન્ય અથવા કાટેદાર લાગે છે. ડૉકટરો ભલામણ આપે છે કે Raynaud’sની સાથેના લોકોએ બહાર અને અંદર ગરમ રહેવુ જોઇએ, મોજા, ઘણા બધા હાથ મોજાના પડ અને સ્કાર્ફ પહેરવા જોઇએ. જ્યારે રેફ્રિજરેટરમાંથી ખોરાક બહાર કાઢવાનો હોય ત્યારે હાથમોજા પહેરો - પીડિતોએ તેમની ચામડીને ઇજા ન પહોચે તેના માટે સુરક્ષિત રહેવુ જોઇએ અને ધ્રુમપાન બંધ કરવુ જોઇએ.

વરિષ્ઠોમાં પેશાબને રોકવાની અસમર્થતા
પેશાબને રોકવાની અસમર્થતા એટલે મુત્રાશયમાંથી મુત્ર લીક થવુ. આ વિશેષ રૂપથી સ્ત્રીઓમાં સાધારણ છે, ખાસ કરીને જેમને બાળકો થયા હોય છે. પેશાબ રોકવાની અસમર્થતા (UI) તે સાધારણ છે, પણ તે ગરીબ વરિષ્ઠોની વસ્તીમાં સમજવાની સમસ્યા છે.


Link to Aaraogya

મંતવ્ય

આ આપની સાઈટ છે, માટે આપણે સાથે મળીને તેમાં સુધારણા કરીયે. આપણા તરફથી પ્રતિક્રિયા અથવા મંતવ્ય આવકાર્ય છે. આપણે મળીને ઉત્તમ રાખીયે.

મંતવ્ય આવકાર્ય

Follow us