કરડવા

Print
પ્રાણીનુ અથવા મનુષ્યનુ કરડવુ.
પ્રાણીના અથવા મનુષ્યના કરડવા ઉપર પ્રાથમિક ઉપચાર.
Bites Bites
આ ઇજાઓ સાધારણપણે ભોંકાઈથી થતો જખમ, આડીઅવળી રીતે ચામડી ફાટવી અથવા ઉઝરડાથી થતો હોય છે. તે સંપુર્ણપણે નિમ્નલિખિત રીતે તેની સારવાર ઝડપથી કરવી જોઇએ. જખમને ઘસીને પાણીથી સાફ કરવો જોઇએ અને પાંચ થી ૧૦ મિનિટ સુધી દુધિયા સાબુથી સાફ કરવો જોઇએ. જંતુરહિત પાટો બાંધવો અથવા જો તે તરત જ ન મળતો હોય તો એક સાફ રુમાલમાં બાંધવો જોઇએ. ચામડી જો પ્રાણીના કરડવાથી ફાટી ગઈ હોય તો તરત જ ચિકીસ્તકની સારવાર લેવી જોઇએ. આ રીતે તે કદાચ tetanus antitoxin અને જીવાણુનાશક અને anti rabies નુ ઇંજેકશન આપવાનો સંકેત આપશે

માણસનુ કરડવુ એ શું વિશેષરૂપમાં હાનિકારક છે ?
હા, કારણકે જીવાણુ માણસના મોઢામાં ઘણીવાર ગંભીર ચેપ પેદા કરે છે, અને ઘણીવાર ગંભીર પેદા કરે છે, અને ઘણીવાર તે પશુઓના કરડવા કરતા વધારે જોખમકારક હોય છે.

શું જંતુનાશક દવાઓ જેવી કે iodine પ્રાણી અથવા મનુષ્યના કરડવા ઉપર પહેલો ઉપચાર તરીકે વાપરી શકાય છે ?
ના, કડક જંતુનાશક દવાઓ કદાચ આગળ વધીને કોશમંડળને નુકશાન પહોચાડશે અને તે વાપરવા ન જોઇએ.

કરડેલો ભાગો હંમેશા ચિકિત્સક દ્વારા ટાકા (સીવેલો) મારેલા હોય છે?
ના, કેટલાક કિસ્સાઓમાં ચેપ લાવવાના ડરને લીધે આવા જખમો ઉઘાડા રાખવામાં આવે છે અને તેને સુકાઈ દેવામાં આવે છે અને કેટલાક દિવસો પછી સાંધવામાં આવે છે. મોઢાના જખમો સાધારણપણે સાફ કર્યા પછી સાંધવામાં આવે છે.

જીવાણુનુ કરડવુ.
જીવાણુ જેવા કે ચાંચડ, રેતીના જીવાણુ, મચ્છર, ભમરી, મોટા ડંખ મારતી ભમરી, મધુમાખી અથવા ચાંચડ કરડવા વધારે જોખમકારક છે ?
જો કોઇને આ જીવાણુ કરડવાથી allergy થતી હોય તો આવુ કરડવુ ઘણુ ગંભીર હોય છે અને તેને તરત જ antivenin આપીને તેની સારવાર કરવી જોઇએ.

આ જીવાણુના કરડવા ઉપર ક્યા પહેલા ઉપચારની ચિકિત્સાની જરૂર છે ?
Insect Insect
જો ડંખ કોઇ જગ્યામાં થયો છે તો ધીમેથી તેને બહાર કાઢો. આ મહત્વનુ છે કે જીવાણુને દુર કરતા તમારો ડંખ ટુટી ન જાય. જો વ્યક્તિને ખબર હોય કે વિશેષ પ્રકારના કરડવાથી તેને કઈ allergy થશે અને તેને બહુ સખત રીતે ડંખ માર્યો છે તો તેણે ડંખ ઉપર રક્તસ્ત્રાવ બંધ કરવા માટે ધમનીને દબાવી રાખવાનુ સાધનને મુકવુ જોઇએ કે જેથી ઝેરનુ શોષણ ધીમુ થતુ જાય. એ મહત્વનુ છે કે આ સાધનને એક સમયે ૨૦ મિનિટથી વધારે વાર ન રાખવુ જોઇએ.

૧૦ મિનિટ માટે તેને છોડો અને ફરીથી લગાડો. જો વધારે સુજન હોય તો વૈદ્યકીય સલાહ લેવી જરૂરી છે. ચિકિત્સક એક વિરોધી એલરજીની દવા આપશે અથવા કરડવાની અસરને પ્રતિક્રિયા કરવા બીજ પરીમાણો લેશે. વિરોધી veteract ના અર્ક જે જીવાણુના કરડવાથી થતી તીવ્ર allergy થતી હોય તેમના માટે ઘણી ઈસ્પિતાલમાં મળે છે. એ મહત્વનુ છે કે કરડવા ઉપર ખંજોળવુ નહી કારણકે આ તમને બીજા પ્રકારનો ચેપ લગાડશે અને તેને લીધે વધારે પ્રમાણમાં ઝેરનુ શોષણ થશે.


શું કાળા વિધુર કરોળિયાનો ડંખ ગંભીર ઇજા પહોચાડે છે ?
Spider Spider
હા, ખાસ કરીને જ્યારે તે જુવાન બાળકોને અસર કરે છે. અવારનવાર અકસ્માતમાં મૃત્યુની સંખ્યાની સુચના આપે છે. આ કરોળિયાના કરડવાથી તીવ્ર પેટનો દુખાવો શરૂ થાય છે અને પેટના સ્નાયુઓ ઉપર લાકડાના પાટીયા જેવી અક્કડ અનુભવે છે.

તમે કાળા વિધુર કરોળિયાને કેવી રીતે ઓળખી શકશો ?
તેનુ શરીર બિલ્કુલ કાળુ અને ગોળાકાર છે અને તેના પેટ ઉપર એક લાલ ચીન્હ છે જેનો આકાર એક રેતીવાળી શીશી જેવો છે.
આ માદાનો એક પ્રકાર છે, જેનાથી તમે દુર રહી શકો છો. કાળી વિધુર દોસ્તને કરડતી નથી.

એક કાળી વિધુર કરોળિયા વિધવાનો ડંખનો પહેલા ઉપચારની ચિકિત્સા શું છે?
તેની સાથે સાપના ડંખના જેવો ઉપચાર કરવો જોઇએ, ડંખ ઉપર એક આડો ચેકો મારવો અને ઝેરને તેમાંથી ચુસી લેવુ જોઇએ. ડંખ ઉપર રક્તસ્ત્રાવ બંધ કરવા માટે ધમનીને દબાવી રાખવાનુ સાધાન લગાડવુ જોઇએ. આ ફક્ત એટલુ તંગ કરવુ જોઇએ કે તે પાછા આવેલ પરિભ્રમણને કાપી નાખે.
નાડી હજી પ્રાપ્ત કરી શકાય. વૈદ્યકીય પરામર્શ જલ્દી કરવો જોઇએ કારણકે કાળી વિધુર કરોળિયાના ડંખ ઉપર દવાની પ્રતિક્રિયા થાય છે. શારિરીક પરિશ્રમ કરવાથી જ્યા સુધી બની શકે ત્યા સુધી દુર રહેવુ જોઇએ.

બીજા કરોળિયાના ડંખ ઉપર શું કરવુ જોઇએ, ઝેરી કાનખજુરો, વીછી અથવા લાંબા વાળવાળો ઝેરી કરોળિયો ?
આ બધાયને કાળા વિધુર કરોળિયાના ડંખના જેવી જ સારવાર કરવી જોઇએ.

શું ઝેરી કાનખજુરો, વીછી અથવા લાંબા વાળવાળો ઝેરી કરોળિયાના ડંખ વધારે ગંભીર હોય છે ?
સાધારણપણે નહી. આવા જીવાણુઓનો ડંખ ફક્ત એ સમયે જીવનને જોખમમાં મુકી દયે છે જ્યારે તે એક નાના બાળકના મોઢા ઉપર અથવા ગળા ઉપર ડંખ મારે છે. તે છતા આવા જીવાણુના ડંખ ગંભીર અસ્થાયી લક્ષણો મોટી અસ્વસ્થતા પેદા કરે છે.

સાપના ડંખો.
સાપના ડંખો ઉપર પહેલા ઉપચારની ચિકિત્સા.
કારણકે તે હંમેશા કહી શકતુ નથી કે સાપનો ડંખ ઝેરી છે, બધા સાપના ડંખોના કિસ્સામાં સાવચેતી રાખવી જોઇએ. નીચે જણાવેલ કાર્યપદ્ધતિ અપનાવવી જોઇએ. ડંખની જરાક ઉપર રક્તસ્ત્રાવ રોકવા માટે ધમનીને દબાવી રાખવાનુ સાધાન મુકવુ જોઇએ. આ ફક્ત તેટલુ જ તંગ હોવુ જોઇએ જે નસોનો પ્રવાહ રોકે અને નાડીને કાપી ન નાખે. ગમે તે જેવુ કે હાથનો રૂમાલ, ટાઈ અથવા પટ્ટો રક્તસ્ત્રાવ બંધ કરવા માટે ધમનીને દબાવી રાખવાના સાધનની જેમ કામ કરે. રક્તસ્ત્રાવ રોકવા માટે ધમનીને દબાવી રાખવાના સાધનને દરેક ૨૦ મિનિટે એક ૧૦ મિનિટ મધ્યાંતર રાખીને મુકવુ જોઇએ. ડંખની જગ્યા ઉપર એક આડો ચીરો પાડવો જોઇએ અને ડંખને ચુસીને બહાર ખેચી નાખવો જોઇએ. દરદીને પૂર્ણ આરામ આપવો જોઇએ અને જેટલી બને તેટલી શારિરીક પ્રવૃત્તિ કરવી જોઇએ. દરદીને નજીકની ઇસ્પિતાલમાં એક પરિવાહનમાં બેસાડીને લઈ જવો અને જો બની શકે તો જેણે ડંખ માર્યો છે તે કઈ જાતનો સાપ હતો તે શોધી કાઢવુ જોઇએ.

શું દારૂ એક સાપના ડંખ ઉપર સારો ઇલાજ છે ?
બિલ્કુલ નહી.

Snakebite Snakebite
શું નાગના ડંખો ઝેહરીલા સાપના ડંખોની જેમ હંમેશા જીવલેણ હોય છે?
આનાથી ઉલ્ટુ, મોટા ભાગના વયસ્કરો સાપના ડંખથી સારા થઈ જાય છે. વિશેષ રૂપમાં આ સાચુ છે કે તેઓને તાત્કાલિક ઇસ્પિતાલમાં દાખલ કરીને યોગ્ય antivenin અપાય છે. બાળકોમાં આનુ જોખમ વધારે છે, કારણકે સાપનુ ઝેર વધારે પ્રમાણમાં ભારે હોય છે.